Saras Express

गोंदिया जिल्ह्यात दुष्काळामुळे रब्बी हंगामावर संकट; पीक उत्पादनात मोठी घट होण्याची शक्यता [1]

विशेष प्रतिनिधी, गोंदिया
ऑक्टोबर २०२६

गोंदिया जिल्हा धान उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असला, तरी यावर्षी पावसातील ४० ते ५० टक्के मोठ्या तुटीमुळे निर्माण झालेल्या भीषण दुष्काळी परिस्थितीने रब्बी हंगामासमोर मोठे संकट उभे केले आहे. जिल्ह्यातील सर्व आठही तालुके राज्य शासनाने दुष्काळग्रस्त घोषित केले असून, जमिनीत ओलावा नसल्याने आणि सिंचन प्रकल्पांमध्ये अपुरा पाणीसाठा असल्याने रब्बी पिकांचे उत्पादन प्रचंड घटण्याची भीती कृषी विभागाने व्यक्त केली आहे. [1, 2, 3, 4]

कोरडे पडलेले पाण्याचे स्त्रोत आणि पेरणीचे संकट
यंदा मान्सूनचा पाऊस सरासरीपेक्षा अत्यंत कमी झाल्याने जिल्ह्यातील इटियाडोह, धापेवाडा व कटंगी यांसारख्या प्रमुख सिंचन प्रकल्पांमध्ये पाणीसाठा कमालीचा घटला आहे. विहिरी आणि कूपनलिका (बोअरवेल) ऑक्टोबर महिन्यातच तळ गाठू लागल्या आहेत. खरीप हंगामातील धान पीक आधीच ५० टक्क्यांपर्यंत उद्ध्वस्त झाले असून, आता रब्बीसाठी आवश्यक असणारा जमिनीतील ओलावा पूर्णपणे नाहीसा झाला आहे. सिंचनाचे पाणी मिळण्याची शक्यता धूसर असल्याने शेतकऱ्यांनी रब्बीच्या पेरण्यांकडे पाठ फिरवली आहे, ज्यामुळे रब्बीचे क्षेत्र कमालीचे घटणार आहे. [1, 2, 3, 4, 5, 6]

कृषी विभागाचे नियोजन: धानाऐवजी कमी पाण्याच्या पिकांना प्राधान्य
परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी नीलेश कानवडे यांनी शेतकऱ्यांना रब्बी हंगामात जास्त पाणी लागणाऱ्या पारंपरिक धान पिकाची लागवड न करण्याचा सल्ला दिला आहे. कृषी विभागाने केलेल्या आपत्कालीन नियोजनानुसार शेतकऱ्यांना पुढील पिकांना प्राधान्य देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे: [1]

मका आणि जवस
हरभरा आणि मोहरी
मोहरी व सूर्यफूल यांसारखी तेलबिया पिके [1, 2]

प्रशासकीय हालचाली आणि शेतकऱ्यांची मागणी
जिल्ह्याचे पालकमंत्री इंद्रनील नाईक यांनी नुकतीच दुष्काळग्रस्त भागांची पाहणी करून पिकांचे तातडीने व वस्तुनिष्ठ पंचनामे करण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच, पिण्याच्या पाण्याचे आणि सिंचनाचे संकट गडद होऊ नये म्हणून प्रशासनाला पुढील ८ महिन्यांचे मायक्रो-प्लॅनिंग करण्याचे निर्देश दिले आहेत. दरम्यान, हवालदिल झालेल्या गोंदियातील शेतकऱ्यांनी वीजबिलात सूट, पीककर्ज पुनर्गठन आणि तत्काळ आर्थिक मदतीची मागणी शासनाकडे लावून धरली आहे. जर हिवाळ्यात परतीचा पाऊस किंवा अवकाळी पाऊस झाला नाही, तर जिल्ह्यातील रब्बी हंगाम पूर्णपणे कोलमडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.